<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE root>
<article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" article-type="other" dtd-version="1.2" xml:lang="en"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">Doklady Chemistry</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="en">Doklady Chemistry</journal-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Доклады Российской академии наук. Химия, науки о материалах</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn publication-format="print">2686-9535</issn><issn publication-format="electronic">3034-5111</issn><publisher><publisher-name xml:lang="en">The Russian Academy of Sciences</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="publisher-id">651980</article-id><article-id pub-id-type="doi">10.31857/S2686953522600544</article-id><article-id pub-id-type="edn">OVIBOP</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="en"><subject>CHEMISTRY</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="toc-heading" xml:lang="ru"><subject>ХИМИЯ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="article-type"><subject></subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title xml:lang="en">AMMONIUM AMPHIPHILES BASED ON NATURAL COMPOUNDS: DESIGN, SYNTHESIS, PROPERTIES AND BIOMEDICAL APPLICATIONS. A REVIEW</article-title><trans-title-group xml:lang="ru"><trans-title>Аммониевые амфифилы на основе природных соединений: дизайн, синтез, свойства и биомедицинское применение. Обзор</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Pashirova</surname><given-names>T. N.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Паширова</surname><given-names>Т. Н.</given-names></name></name-alternatives><email>abogdanov@inbox.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Shaikhutdinova</surname><given-names>Z. M.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Шайхутдинова</surname><given-names>З. М.</given-names></name></name-alternatives><email>abogdanov@inbox.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Mironov</surname><given-names>V. F.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Миронов</surname><given-names>В. Ф.</given-names></name></name-alternatives><email>abogdanov@inbox.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="en"><surname>Bogdanov</surname><given-names>A. V.</given-names></name><name xml:lang="ru"><surname>Богданов</surname><given-names>А. В.</given-names></name></name-alternatives><email>abogdanov@inbox.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff1"><aff><institution xml:lang="en">Arbuzov Institute of Organic and Physical Chemistry, FRC Kazan Scientific Center, Russian Academy of Sciences</institution></aff><aff><institution xml:lang="ru">Институт органической и физической химии 
им. А.Е. Арбузова ФИЦ Казанский научный центр РАН</institution></aff></aff-alternatives><pub-date date-type="pub" iso-8601-date="2023-03-01" publication-format="electronic"><day>01</day><month>03</month><year>2023</year></pub-date><volume>509</volume><issue>1</issue><fpage>3</fpage><lpage>21</lpage><history><date date-type="received" iso-8601-date="2025-02-02"><day>02</day><month>02</month><year>2025</year></date></history><permissions><copyright-statement xml:lang="en">Copyright ©; 2023, Т.Н. Паширова, З.М. Шайхутдинова, В.Ф. Миронов, А.В. Богданов</copyright-statement><copyright-statement xml:lang="ru">Copyright ©; 2023, Т.Н. Паширова, З.М. Шайхутдинова, В.Ф. Миронов, А.В. Богданов</copyright-statement><copyright-year>2023</copyright-year><copyright-holder xml:lang="en">Т.Н. Паширова, З.М. Шайхутдинова, В.Ф. Миронов, А.В. Богданов</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="ru">Т.Н. Паширова, З.М. Шайхутдинова, В.Ф. Миронов, А.В. Богданов</copyright-holder></permissions><self-uri xlink:href="https://journals.eco-vector.com/2686-9535/article/view/651980">https://journals.eco-vector.com/2686-9535/article/view/651980</self-uri><abstract xml:lang="en"><p id="idm45181320887088">This review analyzes and systematizes data for the last three years on the use of amphiphilic quaternary ammonium compounds (QAC) based on natural structures in the search for new antibacterial and anticancer agents. As part of the analysis, publications on the properties of QAC based on heterocyclic and pyridine alkaloids, alkylated phenols, terpenoids, and steroids were considered. Attempts have been made to reveal the relationship between the structure of ammonium salts and their supramolecular self-organization, biological activity, and cytotoxicity. From the point of view of ease of chemical modification, availability, biorelevance and effectiveness against pathogen bacterial strains and antitumor activity, prospects for the use of natural platforms for extended trials have been identified.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="ru"><p id="idm45181320884912">В данном обзоре проанализированы и систематизированы данные за последние три года по применению ЧАС на основе природных структур с целью поиска новых антибактериальных и противораковых средств. В рамках анализа рассмотрены публикации по свойствам ЧАС на основе гетероциклических и пиридиновых алкалоидов, алкилированных фенолов, терпеноидов и стероидов. Предприняты попытки выявить взаимосвязь строения аммониевых солей с их супрамолекулярной самоорганизацией, биологической активностью и цитотоксичностью. С точки зрения легкости химической модификации, доступности, биорелевантности и эффективности в отношении штаммов бактериальных патогенов и противоопухолевой активности выявлены перспективы использования природных платформ для проведения расширенных испытаний.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="en"><kwd>ammonium salts</kwd><kwd>amphiphiles</kwd><kwd>antimicrobial activity</kwd><kwd>“structure–activity”</kwd><kwd>alkaloids</kwd><kwd>terpenoids</kwd><kwd>steroids</kwd><kwd>natural compounds</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>аммониевые соли</kwd><kwd>амфифилы</kwd><kwd>противомикробная активность</kwd><kwd>“структура−активность”</kwd><kwd>алкалоиды</kwd><kwd>терпеноиды</kwd><kwd>стероиды</kwd><kwd>природные соединения</kwd></kwd-group></article-meta></front><body></body><back><ref-list><ref id="B1"><label>1.</label><mixed-citation>Curreri A.M., Mitragotri S., Tanner E.E.L. // Adv. Sci. 2021. V. 8. № 17. Art. № 2004819. https://doi.org/10.1002/advs.202004819</mixed-citation></ref><ref id="B2"><label>2.</label><mixed-citation>Nikfarjam N., Ghomi M., Agarwal T., Hassanpour M., Sharifi E., Khorsandi D., Ali Khan M., Rossi F., Rossetti A., Nazarzadeh Zare E., Rabiee N., Afshar D., Vosough M., Kumar Maiti T., Mattoli V., Lichtfouse E., Tay F.R., Makvandi P. // Adv. Funct. Mater. 2021. V. 31. № 42. Art. № 2104148. https://doi.org/10.1002/adfm.202104148</mixed-citation></ref><ref id="B3"><label>3.</label><mixed-citation>Bureš F. // Top. Curr. Chem. 2019. V. 377. № 3. Art. № 14. https://doi.org/10.1007/s41061-019-0239-2</mixed-citation></ref><ref id="B4"><label>4.</label><mixed-citation>Obłąk E., Futoma-Kołoch B., Wieczyńska A. // World J. Microbiol. Biotechnol. 2021. V. 37. № 22. Art. № 22. https://doi.org/10.1007/s11274-020-02978-0</mixed-citation></ref><ref id="B5"><label>5.</label><mixed-citation>Mahoney A.R., Safaee M.M., Wuest W.M., Furst A.L. // iScience. 2021. V. 24. № 4. Art. № 102304. https://doi.org/10.1016/j.isci.2021.102304</mixed-citation></ref><ref id="B6"><label>6.</label><mixed-citation>Kwasniewska D., Chen Y.-L., Wieczorek D. // Pathogens. 2020. V. 9. № 6. Art. № 459. https://doi.org/10.3390/pathogens9060459</mixed-citation></ref><ref id="B7"><label>7.</label><mixed-citation>Yang Z., Yuan Q., Li X., Hu A, Yu S. // Inter. J. Sci. 2022. V. 9. № 2. P. 152–158.</mixed-citation></ref><ref id="B8"><label>8.</label><mixed-citation>Sharma V.D., Aifuwa E.O., Heiney P.A., Ilies M.A. // Biomaterials. 2013. V. 34. № 28. P. 6906–6921. https://doi.org/10.1016/j.biomaterials.2013.05.029</mixed-citation></ref><ref id="B9"><label>9.</label><mixed-citation>Osimitz T.G., Droege W. // Toxicol. Res. Appl. 2021. V. 5. P. 1–16.https://doi.org/10.1177/23978473211049085</mixed-citation></ref><ref id="B10"><label>10.</label><mixed-citation>Xie X., Cong W., Zhao F., Li H., Xin W., Hou G., Wang C. // J. Enzyme Inhib. Med. Chem. 2018. V. 33. № 1. P. 98–105. https://doi.org/10.1080/14756366.2017.1396456</mixed-citation></ref><ref id="B11"><label>11.</label><mixed-citation>Zheng L., Li J., Yu M., Jia W., Duan S., Cao D., Ding X., Yu B., Zhang X., Xu F.-J. // J. Am. Chem. Soc. 2020. V. 142. № 47. P. 20257–20269. https://doi.org/10.1021/jacs.0c10771</mixed-citation></ref><ref id="B12"><label>12.</label><mixed-citation>Schrank C.L., Wilt I.K., Monteagudo Ortiz C., Haney B.A., Wuest W.M. // RSC Med. Chem. 2021. V. 12. № 8. P. 1312–1324. https://doi.org/10.1039/D1MD00151E</mixed-citation></ref><ref id="B13"><label>13.</label><mixed-citation>Jennings M.C., Minbiole K.P.C., Wuest W.M. // ACS Infect. Dis. 2015. V. 1. № 7. P. 288–303. https://doi.org/10.1021/acsinfecdis.5b00047</mixed-citation></ref><ref id="B14"><label>14.</label><mixed-citation>Hoque J., Konai M.M., Samaddar S., Gonuguntala S., Manjunath G.B., Ghosh C., Haldar J. // Chem. Commun. 2015. V. 51. № 71. P. 13670–13673. https://doi.org/10.1039/C5CC05159B</mixed-citation></ref><ref id="B15"><label>15.</label><mixed-citation>Ahmady A.R., Hosseinzadeh P., Solouk A., Akbari S., Szulc A.M., Brycki B.E. // Adv. Colloid Interface Sci. 2022. V. 299. № 2022. Art. № 102581. https://doi.org/10.1016/j.cis.2021.102581</mixed-citation></ref><ref id="B16"><label>16.</label><mixed-citation>Zhang S., Ding S., Yu J., Chen X., Lei Q., Fang W. // Langmuir. 2015. V. 31. № 44. P. 12161–12169. https://doi.org/10.1021/acs.langmuir.5b01430</mixed-citation></ref><ref id="B17"><label>17.</label><mixed-citation>Oblak E., Piecuch A., Rewak-Soroczynska J., Paluch E. // Appl. Microbiol. Biotechnol. 2019. V. 103. № 2. P. 625–632. https://doi.org/10.1007/s00253-018-9523-2</mixed-citation></ref><ref id="B18"><label>18.</label><mixed-citation>Zhou X., Liu M., Han J., Wang L., Xiao Z., Zhu W.-H. // Ind. Eng. Chem. Res. 2022. V. 61. № 12. P. 4202–4211. https://doi.org/10.1021/acs.iecr.2c00129</mixed-citation></ref><ref id="B19"><label>19.</label><mixed-citation>Sikora K., Nowacki A., Szweda P., Woziwodzka A., Bartoszewska S., Piosik J., Dmochowska B. // Molecules. 2022. V. 27. № 3. Art. № 757. https://doi.org/10.3390/molecules27030757</mixed-citation></ref><ref id="B20"><label>20.</label><mixed-citation>Zhang X., Kong H., Zhang X., Jia H., Ma X., Miao H., Mu Y., Zhang G. // Green Chem. 2021. V. 23. № 17. P. 6548–6554. https://doi.org/10.1039/D1GC01525G</mixed-citation></ref><ref id="B21"><label>21.</label><mixed-citation>Gilbert E.A., Guastavino J.F., Nicollier R.A., Lancelle M.V., Russell-White K., Murguia M.C. // J. Oleo Sci. 2021. V. 70. № 1. P. 59–65. https://doi.org/10.5650/jos.ess20216</mixed-citation></ref><ref id="B22"><label>22.</label><mixed-citation>Perez L., Pons R., Oliveira de Sousa F.F., Moran M. del C., Ramos da Silva A., Pinazo A. // J. Mol. Liq. 2021. V. 339. Art. № 116819. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2021.116819</mixed-citation></ref><ref id="B23"><label>23.</label><mixed-citation>Perinelli D.R., Petrelli D., Vitali L.A., Vllasaliu D., Cespi M., Giorgioni G., Elmowafy E., Bonacucina G., Palmieri G.F. // J. Mol. Liq. 2019. V. 283. P. 249–256. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2019.03.083</mixed-citation></ref><ref id="B24"><label>24.</label><mixed-citation>Andreeva O.V., Garifullin B.F., Zarubaev V.V., Slita A.V., Yesaulkova I.L., Volobueva A.S., Belenok M.G., Man’kova M.A., Saifina L.F., Shulaeva M.M., Voloshi-na A.D., Lyubina A.P., Semenov V.E., Kataev V.E. // Molecules. 2021. V. 26. № 12. Art. № 3678. https://doi.org/10.3390/molecules26123678</mixed-citation></ref><ref id="B25"><label>25.</label><mixed-citation>Chowdhury S., Rakshit A., Acharjee A., Saha B. // J. Mol. Liq. 2021. V. 324. Art. № 115105. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2020.115105</mixed-citation></ref><ref id="B26"><label>26.</label><mixed-citation>Kaczmarek D.K., Rzemieniecki T., Gwiazdowska D., Kleiber T., Praczyk T., Pernak J. // J. Mol. Liq. 2021. V. 327. Art. № 114792. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2020.114792</mixed-citation></ref><ref id="B27"><label>27.</label><mixed-citation>Kaczmarek D.K., Kleiber T., Wenping L., Niemczak M., Chrzanowski Ł., Pernak J. // ACS Sustain. Chem. Eng. 2020. V. 8. № 3. P. 1591–1598. https://doi.org/10.1021/acssuschemeng.9b06378</mixed-citation></ref><ref id="B28"><label>28.</label><mixed-citation>Wang W., Zhu J., Tang G., Huo H., Zhang W., Liang Y., Dong H., Yang J., Cao Y. // New J. Chem. 2019. V. 43. № 2. P. 827–833. https://doi.org/10.1039/C8NJ05903A</mixed-citation></ref><ref id="B29"><label>29.</label><mixed-citation>Grigoras A.G. // Environ. Chem. Lett. 2021. V. 19. № 4. P. 3009–3022. https://doi.org/10.1007/s10311-021-01215-w</mixed-citation></ref><ref id="B30"><label>30.</label><mixed-citation>Makvandi P., Jamaledin R., Jabbari M., Nikfarjam N., Borzacchiello A. // Dent. Mater. 2018. V. 34. № 6. P. 851–867. https://doi.org/10.1016/j.dental.2018.03.014</mixed-citation></ref><ref id="B31"><label>31.</label><mixed-citation>Zubris D., Minbiole K., Wuest W. // Curr. Top. Med. Chem. 2016. V. 17. № 3. P. 305–318. https://doi.org/10.2174/1568026616666160829155805</mixed-citation></ref><ref id="B32"><label>32.</label><mixed-citation>Andreica B.-I., Cheng X., Marin L. // Eur. Polym. J. 2020. V. 139. Art. № 110016. https://doi.org/10.1016/j.eurpolymj.2020.110016</mixed-citation></ref><ref id="B33"><label>33.</label><mixed-citation>Jiao Y., Niu L., Ma S., Li J., Tay F.R., Chen J. // Prog. Polym. Sci. 2017. V. 71. P. 53–90. https://doi.org/10.1016/j.progpolymsci.2017.03.001</mixed-citation></ref><ref id="B34"><label>34.</label><mixed-citation>Martin F., Grkovic T., Sykes M.L., Shelper T., Avery V.M., Camp D., Quinn R.J., Davis R.A. // J. Nat. Prod. 2011. V. 74. № 11. P. 2425–2430. https://doi.org/10.1021/np200700f</mixed-citation></ref><ref id="B35"><label>35.</label><mixed-citation>Joondan N., Caumul P., Jackson G., Jhaumeer Laul-loo S. // Chem. Phys. Lipids. 2021. V. 235. Art. № 105051. https://doi.org/10.1016/j.chemphyslip.2021.105051</mixed-citation></ref><ref id="B36"><label>36.</label><mixed-citation>Sokolova A.S., Yarovaya O.I., Shernyukov A.V., Pokrovsky M.A., Pokrovsky A.G., Lavrinenko V.A., Zarubaev V.V., Tretiak T.S., Anfimov P.M., Kiselev O.I., Beklemishev A.B., Salakhutdinov N.F. // Bioorg. Med. Chem. 2013. V. 21. № 21. P. 6690–6698. https://doi.org/10.1016/j.bmc.2013.08.014</mixed-citation></ref><ref id="B37"><label>37.</label><mixed-citation>Radman Kastelic A., Odzak R., Pezdirc I., Sovic K., Hrenar T., Cipak Gasparovic A., Skocibusic M., Primozic I. // Molecules. 2019. V. 24. № 14. Art. № 2675. https://doi.org/10.3390/molecules24142675</mixed-citation></ref><ref id="B38"><label>38.</label><mixed-citation>Chauhan D.S., Quraishi M.A., Qurashi A. // J. Mol. Liq. 2021. V. 326. Art. № 115117. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2020.115117</mixed-citation></ref><ref id="B39"><label>39.</label><mixed-citation>Jayakumar J., Cheng C.-H. // J. Chinese Chem. Soc. 2018. V. 65. № 1. P. 11–23. https://doi.org/10.1002/jccs.201700062</mixed-citation></ref><ref id="B40"><label>40.</label><mixed-citation>Malinak D., Dolezal R., Marek J., Salajkova S., Soukup O., Vejsova M., Korabecny J., Honegr J., Penhaker M., Musilek K., Kuca K. // Bioorg. Med. Chem. Lett. 2014. V. 24. № 22. P. 5238–5241. https://doi.org/10.1016/j.bmcl.2014.09.060</mixed-citation></ref><ref id="B41"><label>41.</label><mixed-citation>Soukup O., Benkova M., Dolezal R., Sleha R., Malinak D., Salajkova S., Markova A., Hympanova M., Prchal L., Ryskova L., Hobzova L., Sepcic K., Gunde-Cimerman N., Korabecny J., Jun D., Bostikova V., Bostik P., Marek J. // Eur. J. Med. Chem. 2020. V. 206. Art. № 112584. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2020.112584</mixed-citation></ref><ref id="B42"><label>42.</label><mixed-citation>Zhou C., Wang Y. // Curr. Opin. Colloid Interface Sci. 2020. V. 45. P. 28–43. https://doi.org/10.1016/j.cocis.2019.11.009</mixed-citation></ref><ref id="B43"><label>43.</label><mixed-citation>Buzoglu Kurnaz L., Luo Y., Yang X., Alabresm A., Leighton R., Kumar R., Hwang J., Decho A.W., Nagarkatti P., Nagarkatti M., Tang Ch. // Bioact. Mater. 2023. V. 20. P. 519–527. https://doi.org/10.1016/j.bioactmat.2022.06.009</mixed-citation></ref><ref id="B44"><label>44.</label><mixed-citation>Drakontis C.E., Amin S. // Curr. Opin. Colloid Interface Sci. 2020. V. 48. P. 77–90. https://doi.org/10.1016/j.cocis.2020.03.013</mixed-citation></ref><ref id="B45"><label>45.</label><mixed-citation>Bjerk T.R., Severino P., Jain S., Marques C., Silva A.M., Pashirova T., Souto E.B. // Bioengineering. 2021. V. 8. № 8. Art. № 115. https://doi.org/10.3390/bioengineering8080115</mixed-citation></ref><ref id="B46"><label>46.</label><mixed-citation>Zhang W., Kaplan A.R., Davison E.K., Freeman J.L., Brimble M.A., Wuest W.M. // Nat. Prod. Rep. 2021. V. 38. № 5. P. 880–889. https://doi.org/10.1039/D0NP00052C</mixed-citation></ref><ref id="B47"><label>47.</label><mixed-citation>Imperatore C., Aiello A., D’Aniello F., Senese M., Men-na M. // Molecules. 2014. V. 19. № 12. P. 20391–20423. https://doi.org/10.3390/molecules191220391</mixed-citation></ref><ref id="B48"><label>48.</label><mixed-citation>Parmar V.S., Jain S.C., Bisht K.S., Jain R., Taneja P., Jha A., Tyagi O.D., Prasad A.K., Wengel J., Olsen C.E., Boll P.M. // Phytochemistry. 1997. V. 46. № 4. P. 597–673. https://doi.org/10.1016/S0031-9422(97)00328-2</mixed-citation></ref><ref id="B49"><label>49.</label><mixed-citation>Tantawy A.H., Soliman K.A., Abd El-Lateef H.M. // J. Clean. Prod. 2020. V. 250. Art. № 119510. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119510</mixed-citation></ref><ref id="B50"><label>50.</label><mixed-citation>Tamaddon F., Azadi D. // J. Mol. Liq. 2018. V. 255. P. 406–412. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2017.12.107</mixed-citation></ref><ref id="B51"><label>51.</label><mixed-citation>Hajipour A.R., Heidari Y., Kozehgary G. // RSC Adv. 2015. V. 5. № 75. P. 61179–61183. https://doi.org/10.1039/C5RA08488A</mixed-citation></ref><ref id="B52"><label>52.</label><mixed-citation>Tamaddon F., Azadi D. // J. Mol. Liq. 2018. V. 249. P. 789–794. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2017.10.153</mixed-citation></ref><ref id="B53"><label>53.</label><mixed-citation>Singh G., Kamboj R., Singh Mithu V., Chauhan V., Kaur T., Kaur G., Singh S., Singh Kang T. // J. Colloid Interface Sci. 2017. V. 496. P. 278–289. https://doi.org/10.1016/j.jcis.2017.02.021</mixed-citation></ref><ref id="B54"><label>54.</label><mixed-citation>Rabbani G.H., Butler T., Knight J., Sanyal S.C., Alam K. // J. Infect. Dis. 1987. V. 155. № 5. P. 979–984. https://doi.org/10.1093/infdis/155.5.979</mixed-citation></ref><ref id="B55"><label>55.</label><mixed-citation>Wu J., Ma J.-J., Liu B., Huang L., Sang X.-Q., Zhou L.-J. // J. Agric. Food Chem. 2017. V. 65. № 30. P. 6100–6113. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.7b01259</mixed-citation></ref><ref id="B56"><label>56.</label><mixed-citation>Habtemariam S. // Molecules. 2020. V. 25. № 6. Art. No. 1426. https://doi.org/10.3390/molecules25061426</mixed-citation></ref><ref id="B57"><label>57.</label><mixed-citation>Zou K., Li Z., Zhang Y., Zhang H., Li B., Zhu W., Shi J., Jia Q., Li Y. // Acta Pharmacol. Sin. 2017. V. 38. № 2. P. 157–167. https://doi.org/10.1038/aps.2016.125</mixed-citation></ref><ref id="B58"><label>58.</label><mixed-citation>Wang Z.-C., Wang J., Chen H., Tang J., Bian A.-W., Liu T., Yu L.-F., Yi Z., Yang F. // Bioorg. Med. Chem. Lett. 2020. V. 30. № 2. Art. № 126821. https://doi.org/10.1016/j.bmcl.2019.126821</mixed-citation></ref><ref id="B59"><label>59.</label><mixed-citation>Huang S., Zhu B., Wang K., Yu M., Wang Z., Li Y., Liu Y., Zhang P., Li S., Li Y., Liu A.-L., Wang Q.-M. // Pest Manag. Sci. 2022. V. 78. № 5. P. 2011–2021. https://doi.org/10.1002/ps.6824</mixed-citation></ref><ref id="B60"><label>60.</label><mixed-citation>Marois I., Cloutier A., Meunier I., Weingartl H.M., Cantin A.M., Richter M.V. // PLoS One. 2014. V. 9. № 10. e110631. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0110631</mixed-citation></ref><ref id="B61"><label>61.</label><mixed-citation>Baroni A., Paoletti I., Ruocco E., Ayala F., Corrado F., Wolf R., Tufano M.A., Donnarumma G. // J. Dermatol. Sci. 2007. V. 47. № 3. P. 253–255. https://doi.org/10.1016/j.jdermsci.2007.05.009</mixed-citation></ref><ref id="B62"><label>62.</label><mixed-citation>Malakar S., Sreelatha L., Dechtawewat T., Noisakran S., Yenchitsomanus P., Chu J.J.H., Limjindaporn T. // Virus Res. 2018. V. 255. P. 171–178. https://doi.org/10.1016/j.virusres.2018.07.018</mixed-citation></ref><ref id="B63"><label>63.</label><mixed-citation>Wang X., Zeng Y., Sheng L., Larson P., Liu X., Zou X., Wang S., Guo K., Ma C., Zhang G., Cui H., Ferguson D.M., Li Y., Zhang J., Aldrich C.C. // J. Med. Chem. 2019. V. 62. № 5. P. 2305–2332. https://doi.org/10.1021/acs.jmedchem.8b01353</mixed-citation></ref><ref id="B64"><label>64.</label><mixed-citation>Baidya M., Horn M., Zipse H., Mayr H. // J. Org. Chem. 2009. V. 74. № 18. P. 7157–7164. https://doi.org/10.1021/jo901670w</mixed-citation></ref><ref id="B65"><label>65.</label><mixed-citation>McNeice P., Vallana F.M.F., Coles S.J., Horton P.N., Marr P.C., Seddon K.R., Marr A.C. // J. Mol. Liq. 2020. V. 297. Art. № 111773. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2019.111773</mixed-citation></ref><ref id="B66"><label>66.</label><mixed-citation>Pernak J., Rzemieniecki T., Klejdysz T., Qu F., Ro-gers R.D. // ACS Sustain. Chem. Eng. 2020. V. 8. № 25. P. 9263–9267. https://doi.org/10.1021/acssuschemeng.0c03501</mixed-citation></ref><ref id="B67"><label>67.</label><mixed-citation>Rzemieniecki T., Kleiber T., Pernak J. // RSC Adv. 2021. V. 11. № 44. P. 27530–27540. https://doi.org/10.1039/D1RA04805H</mixed-citation></ref><ref id="B68"><label>68.</label><mixed-citation>Verma A., Kumar Waiker D., Bhardwaj B., Saraf P., Shrivastava S.K. // Bioorg. Chem. 2022. V. 119. Art. № 105562. https://doi.org/10.1016/j.bioorg.2021.105562</mixed-citation></ref><ref id="B69"><label>69.</label><mixed-citation>Tsitsipa E., Rogers J., Casalotti S., Belessiotis-Richards C., Zubko O., Weil R.S., Howard R., Bisby J.A., Reeves S. // Neuropsychopharmacology. 2022. V. 47. № 4. P. 880–890. https://doi.org/10.1038/s41386-021-01255-4</mixed-citation></ref><ref id="B70"><label>70.</label><mixed-citation>Giacobini E., Cuello A.C., Fisher A. // Brain. 2022. V. 145. № 7. P. 2250–2275. https://doi.org/10.1093/brain/awac096</mixed-citation></ref><ref id="B71"><label>71.</label><mixed-citation>Venkateswaran A., Reddy Y.T., Sonar V.N., Muthusamy V., Crooks P.A., Freeman M.L., Sekhar K.R. // Bioorg. Med. Chem. Lett. 2010. V. 20. № 24. P. 7323–7326. https://doi.org/10.1016/j.bmcl.2010.10.060</mixed-citation></ref><ref id="B72"><label>72.</label><mixed-citation>Odzak R. // Period. Biol. 2020. V. 121–122. № 1–2. P. 15–21. https://hrcak.srce.hr/file/370031</mixed-citation></ref><ref id="B73"><label>73.</label><mixed-citation>Bhadani A., Endo T., Koura S., Sakai K., Abe M., Sakai H. // Langmuir. 2014. V. 30. № 30. P. 9036–9044. https://doi.org/10.1021/la502098h</mixed-citation></ref><ref id="B74"><label>74.</label><mixed-citation>Skocibusic M., Odzak R., Stefanic Z., Krizic I., Kristo L., Jovic O., Hrenar T., Primozic I., Jurasin D. // Colloids Surf. B Biointerfaces. 2016. V. 140. P. 548–559. https://doi.org/10.1016/j.colsurfb.2015.11.023</mixed-citation></ref><ref id="B75"><label>75.</label><mixed-citation>Odzak R., Sprung M., Soldo B., Skocibusic M., Gudelj M., Muic A., Primozic I. // Open Chem. 2017. V. 15. № 1. P. 320–331. https://doi.org/10.1515/chem-2017-0031</mixed-citation></ref><ref id="B76"><label>76.</label><mixed-citation>Burilova E.A., Pashirova T.N., Lukashenko S.S., Sapu-nova A.S., Voloshina A.D., Zhiltsova E.P., Campos J.R., Souto E.B., Zakharova L.Y. // J. Mol. Liq. 2018. V. 272. P. 722–730. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2018.10.008</mixed-citation></ref><ref id="B77"><label>77.</label><mixed-citation>Bazina L., Maravic A., Krce L., Soldo B., Odzak R., Popovic V.B., Aviani I., Primozic I., Sprung M. // Eur. J. Med. Chem. 2019. V. 163. P. 626–635. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2018.12.023</mixed-citation></ref><ref id="B78"><label>78.</label><mixed-citation>Li R., Wang Z., Xu Q., Yao S., Li Z., Song H. // J. Mol. Struct. 2020. V. 1209. Art. № 127918. https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2020.127918</mixed-citation></ref><ref id="B79"><label>79.</label><mixed-citation>Skrzypczak N., Pyta K., Ruszkowski P., Mikolajczak P., Kucinska M., Murias M., Gdaniec M., Bartl F., Przybylski P. // J. Enzyme Inhib. Med. Chem. 2021. V. 36. № 1. P. 1898–1904. https://doi.org/10.1080/14756366.2021.1960829</mixed-citation></ref><ref id="B80"><label>80.</label><mixed-citation>Kar S., Sanderson H., Roy K., Benfenati E., Leszczyn-ski J. // Chem. Rev. 2022. V. 122. № 3. P. 3637–3710. https://doi.org/10.1021/acs.chemrev.1c00631</mixed-citation></ref><ref id="B81"><label>81.</label><mixed-citation>Viji M., Lanka S., Sim J., Jung C., Lee H., Vishwanath M., Jung J.-K. // Catalysts. 2021. V. 11. № 8. Art. № 1013. https://doi.org/10.3390/catal11081013</mixed-citation></ref><ref id="B82"><label>82.</label><mixed-citation>Burakova E.A., Saranina I.V., Tikunova N.V., Nazarki-na Z.K., Laktionov P.P., Karpinskaya L.A., Anikin V.B., Zarubaev V.V., Silnikov V.N. // Bioorg. Med. Chem. 2016. V. 24. № 22. P. 6012–6020. https://doi.org/10.1016/j.bmc.2016.09.064</mixed-citation></ref><ref id="B83"><label>83.</label><mixed-citation>Pashirova T.N., Ziganshina A.Y., Sultanova E.D., Lukashenko S.S., Kudryashova Y.R., Zhiltsova E.P., Zakharova L.Y., Konovalov A.I. // Colloids Surf., A. 2014. V. 448. P. 67–72. https://doi.org/10.1016/j.colsurfa.2014.02.012</mixed-citation></ref><ref id="B84"><label>84.</label><mixed-citation>Pashirova T.N., Sapunova A.S., Lukashenko S.S., Burilova E.A., Lubina A.P., Shaihutdinova Z.M., Gerasimo-va T.P., Kovalenko V.I., Voloshina A.D., Souto E.B., Zakharova L.Y. // Int. J. Pharm. 2020. V. 575. Art. № 18953. https://doi.org/10.1016/j.ijpharm.2019.118953</mixed-citation></ref><ref id="B85"><label>85.</label><mixed-citation>Engel R., Ghani I., Montenegro D., Thomas M., Kla-ritch-Vrana B., Castano A., Friedman L., Leb J., Rothman L., Lee H., Capodiferro C., Ambinder D., Cere E., Awad Ch., Sheikh F., Rizzo J., Nisbett L.-M., Testani E., Melkonian K. // Molecules. 2011. V. 16. № 2. P. 1508–1518. https://doi.org/10.3390/molecules16021508</mixed-citation></ref><ref id="B86"><label>86.</label><mixed-citation>VanKoten H.W., Dlakic W.M., Engel R., Cloninger M.J. // Mol. Pharm. 2016. V. 13. № 11. P. 3827–3834. https://doi.org/10.1021/acs.molpharmaceut.6b00628</mixed-citation></ref><ref id="B87"><label>87.</label><mixed-citation>Sreeperumbuduru R.S., Abid Z.M., Claunch K.M., Chen H.-H., McGillivray S.M., Simanek E.E. // RSC Adv. 2016. V. 6. № 11. P. 8806–8810. https://doi.org/10.1039/C5RA10388F</mixed-citation></ref><ref id="B88"><label>88.</label><mixed-citation>Aries M.L., Cloninger M.J. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 24. Art. № 13606. https://doi.org/10.3390/ijms222413606</mixed-citation></ref><ref id="B89"><label>89.</label><mixed-citation>Pashirova T.N., Zhil’tsova E.P., Kashapov R.R., Lukashenko S.S., Litvinov A.I., Kadirov M.K., Zakharo-va L.Y., Konovalov A.I. // Russ. Chem. Bull. 2010. V. 59. № 9. P. 1745–1752. https://doi.org/10.1007/s11172-010-0307-9</mixed-citation></ref><ref id="B90"><label>90.</label><mixed-citation>Zhiltsova E.P., Pashirova T.N., Kashapov R.R., Gaisin N.K., Gnezdilov O.I., Lukashenko S.S., Voloshina A.D., Kulik N.V., Zobov V.V., Zakharova L.Y., Konovalov A.I. // Russ. Chem. Bull. 2012. V. 61. № 1. P. 113–120. https://doi.org/10.1007/s11172-012-0016-7</mixed-citation></ref><ref id="B91"><label>91.</label><mixed-citation>Pashirova T.N., Lukashenko S.S., Zakharov S.V., Volo-shina A.D., Zhiltsova E.P., Zobov V.V., Souto E.B., Zakharova L.Y. // Colloids Surf., B. 2015. V. 127. P. 266–273. https://doi.org/10.1016/j.colsurfb.2015.01.044</mixed-citation></ref><ref id="B92"><label>92.</label><mixed-citation>Pashirova T.N., Burilova E.A., Lukashenko S.S., Gaysin N.K., Gnezdilov O.I., Sapunova A.S., Fernan-des A.R., Voloshina A.D., Souto E.B., Zhiltsova E.P., Zakharova L.Y. // J. Mol. Liq. 2019. V. 296. Art. № 12062. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2019.112062</mixed-citation></ref><ref id="B93"><label>93.</label><mixed-citation>Zhiltsova E.P., Lukashenko S.S., Pashirova T.N., Vale-eva F.G., Zakharova L.Y. // J. Mol. Liq. 2014. V. 210. Part A. P. 136–142. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2015.01.018</mixed-citation></ref><ref id="B94"><label>94.</label><mixed-citation>Kontos R.C., Schallenhammer S.A., Bentley B.S., Morrison K.R., Feliciano J.A., Tasca J.A., Kaplan A.R., Bezpalko M.W., Kassel W.S., Wuest W.M., Minbiole K.P.C. // ChemMedChem. 2019. V. 14. № 1. P. 83–87. https://doi.org/10.1002/cmdc.201800622</mixed-citation></ref><ref id="B95"><label>95.</label><mixed-citation>Leitgeb A.J., Feliciano J.A., Sanchez H.A., Allen R.A., Morrison K.R., Sommers K.J., Carden R.G., Wuest W.M., Minbiole K.P.C. // ChemMedChem. 2020. V. 15. № 8. P. 667–670. https://doi.org/10.1002/cmdc.201900662</mixed-citation></ref><ref id="B96"><label>96.</label><mixed-citation>Yarinich L.A., Burakova E.A., Zakharov B.A., Boldyre-va E.V., Babkina I.N., Tikunova N.V., Silnikov V.N. // Eur. J. Med. Chem. 2015. V. 95. P. 563–573. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2015.03.033</mixed-citation></ref><ref id="B97"><label>97.</label><mixed-citation>Guo J., Qin J., Ren Y., Wang B., Cui H., Ding Y., Mao H., Yan F. // Polym. Chem. 2018. V. 9. № 37. P. 4611–4616. https://doi.org/10.1039/C8PY00665B</mixed-citation></ref><ref id="B98"><label>98.</label><mixed-citation>Yuan Y., Liang S., Li J., Zhang S., Zhang Y. // J. Mater. Chem. B. 2019. V. 7. № 37. P. 5620–5625. https://doi.org/10.1039/C9TB01264H</mixed-citation></ref><ref id="B99"><label>99.</label><mixed-citation>Herman J.L., Wang Y., Lilly E.A., Lallier T.E., Peters B.M., Hamdan S., Xu X., Fidel P.L., Noverr M.C. // Antimicrob. Agents Chemother. 2017. V. 61. № 4. e02575-16. https://doi.org/10.1128/AAC.02575-16</mixed-citation></ref><ref id="B100"><label>100.</label><mixed-citation>Fernandes A.R., dos Santos T., Granja P.L., Sanchez-Lopez E., Garcia M.L., Silva A.M., Souto E.B. // Int. J. Pharm. 2022. V. 617. Art. № 121615. https://doi.org/10.1016/j.ijpharm.2022.121615</mixed-citation></ref><ref id="B101"><label>101.</label><mixed-citation>Herrera K.M.S., da Silva F.K., de Lima W.G., Barbo-sa C. de S., Goncalves A.M.M.N., Viana G.H.R., Soa-res A.C., Ferreira J.M.S. // Med. Chem. Res. 2020. V. 29. № 6. P. 1084–1089. https://doi.org/10.1007/s00044-020-02549-w</mixed-citation></ref><ref id="B102"><label>102.</label><mixed-citation>Herrera K.M.S., Lopes G.F.M., Oliveira M.E., Sousa J.F., Lima W.G., Silva F.K., Brito J.C.M., Gomes A.J.P.S., Viana G.H.R., Soares A.C., Ferreira J.M.S. // Micro-biol. Res. 2022. V. 261. Art. № 127073. https://doi.org/10.1016/j.micres.2022.127073</mixed-citation></ref><ref id="B103"><label>103.</label><mixed-citation>Araya-Cloutier C., Vincken J.-P., van Ederen R., den Besten H.M.W., Gruppen H. // Food Chem. 2018. V. 240. P. 147–155. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.07.074</mixed-citation></ref><ref id="B104"><label>104.</label><mixed-citation>Miklasinska-Majdanik M., Kepa M., Wojtyczka R., Idzik D., Wasik T. // Int. J. Environ. Res. Public Health. 2018. V. 15. № 10. Art. № 2321. https://doi.org/10.3390/ijerph15102321</mixed-citation></ref><ref id="B105"><label>105.</label><mixed-citation>Roy A., Fajardie P., Lepoittevin B., Baudoux J., Lapinte V., Caillol S., Briou B. // Molecules. 2022. V. 27. № 4. Art. № 1443. https://doi.org/10.3390/molecules27041443</mixed-citation></ref><ref id="B106"><label>106.</label><mixed-citation>de Avellar I.G.J., Godoy K., de Magalhaes G.C. // J. Braz. Chem. Soc. 2000. V. 11. № 1. P. 22–26. https://doi.org/10.1590/S0103-50532000000100005</mixed-citation></ref><ref id="B107"><label>107.</label><mixed-citation>Wang R., Luo Y., Cheng C.-J., Huang Q.-H., Huang H.-S., Qin S.-L., Tu Y.‑M. // Chem. Pap. 2016. V. 70. № 9. P. 1218–1227. https://doi.org/10.1515/chempap-2016-0052</mixed-citation></ref><ref id="B108"><label>108.</label><mixed-citation>Ma J., Liu N., Huang M., Wang L., Han J., Qian H., Che F. // J. Mol. Liq. 2019. V. 294. Art. № 111669. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2019.111669</mixed-citation></ref><ref id="B109"><label>109.</label><mixed-citation>Zhao X., Lv J., Wang L., Han J. // J. Surfactants Deterg. 2021. V. 24. № 1. P. 15–33. https://doi.org/10.1002/jsde.12449</mixed-citation></ref><ref id="B110"><label>110.</label><mixed-citation>Luo Y., Liang W., Ma W., Wang P., Zhu T., Xue S., Yuan Z., Gao H., Chen Y., Wang Y. // Nanotechnology. 2020. V. 31. № 26. Art. № 265603. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1361-6528/ab7aa4</mixed-citation></ref><ref id="B111"><label>111.</label><mixed-citation>Huang M., Ma J., Wu X., Zhao M., Wang L., Che F., Qian H. // J. Surfactants Deterg. 2019. V. 22. № 6. P. 1289–1298. https://doi.org/10.1002/jsde.12324</mixed-citation></ref><ref id="B112"><label>112.</label><mixed-citation>Kataev V.E., Strobykina I.Y., Zakharova L.Y. // Russ. Chem. Bull. 2014. V. 63. № 9. P. 1884–1900. https://doi.org/10.1007/s11172-014-0680-x</mixed-citation></ref><ref id="B113"><label>113.</label><mixed-citation>Gabdrakhmanov D.R., Voronin M.A., Zakharova L.Y., Konovalov A.I., Khaybullin R.N., Strobykina I.Y., Kataev V.E., Faizullin D.A., Gogoleva N.E., Konnova T.A., Salnikov V.V., Zuev Yu.F. // Phys. Chem. Chem. Phys. 2013. V. 15. № 39. Art. № 16725. https://doi.org/10.1039/C3CP51511G</mixed-citation></ref><ref id="B114"><label>114.</label><mixed-citation>Bhadani A., Rane J., Veresmortean C., Banerjee S., John G. // Soft Matter. 2015. V. 11. № 15. P. 3076–3082. https://doi.org/10.1039/C5SM00157A</mixed-citation></ref><ref id="B115"><label>115.</label><mixed-citation>Feng X., Xiao Z., Yang Y., Chen S., Liao S., Luo H., He L., Wang Z., Fan G. // Nat. Prod. Commun. 2021. V. 16. № 2. P. 1–8. https://doi.org/10.1177/1934578X21992218</mixed-citation></ref><ref id="B116"><label>116.</label><mixed-citation>Zhang L., Feng X.-Z., Xiao Z.-Q., Fan G.-R., Chen S.-X., Liao S.-L., Luo H., Wang Z.-D. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 20. Art. № 11299. https://doi.org/10.3390/ijms222011299</mixed-citation></ref><ref id="B117"><label>117.</label><mixed-citation>Heise N., Friedrich S., Temml V., Schuster D., Siewert B., Csuk R. // Eur. J. Med. Chem. 2022. V. 227. Art. № 113947. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2021.113947</mixed-citation></ref><ref id="B118"><label>118.</label><mixed-citation>Peng Y., Chang J., Xiao Z., Huang J., Xu T., Chen S., Fan G., Liao S., Wang Z., Luo H. // Nat. Prod. Commun. 2022. V. 17. № 2. P. 1–10.https://doi.org/10.1177/1934578X221078452</mixed-citation></ref><ref id="B119"><label>119.</label><mixed-citation>Xia X., Chen Y., Wang L., Yang Z.-G., Ma X.-D., Zhao Z.-G., Yang H.-J. // Steroids. 2021. V. 166. Art. № 108774. https://doi.org/10.1016/j.steroids.2020.108774</mixed-citation></ref><ref id="B120"><label>120.</label><mixed-citation>Forte B., Malgesini B., Piutti C., Quartieri F., Scolaro A., Papeo G. // Mar. Drugs. 2009. V. 7. P. 705−753. https://doi.org/10.3390/md7040705</mixed-citation></ref><ref id="B121"><label>121.</label><mixed-citation>Santos A.P., Moreno P.R.H. Alkaloids Derived from Histidine: Imidazole (Pilocarpine, Pilosine). In: Natural Products. Ramawat K., Mérillon J.M. (Eds.). Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg, 2013. P. 861−882. https://doi.org/10.1007/978-3-642-22144-6_27</mixed-citation></ref><ref id="B122"><label>122.</label><mixed-citation>Crncevic D., Krce L., Mastelic L., Maravic A., Soldo B., Aviani I., Primozic I., Odzak R., Sprung M. // Bioorg. Chem. 2021. V. 112. Art. № 104938. https://doi.org/10.1016/j.bioorg.2021.104938</mixed-citation></ref></ref-list></back></article>
